AN EVALUATION OF INDIRECT TAX DEPENDENCY AND ITS EFFECTS: A TÜRKİYE-OECD COMPARISON

Abstract

Bir ülkenin toplam vergi gelirleri içinde dolaylı vergi gelirlerinin sürekli olarak doğrudan vergi gelirlerini aşması, dolaylı vergilendirmeye yapısal bir bağımlılığı göstermektedir. Genel olarak, gelişmekte olan ülkeler, sermaye yapılarının korunması, döngüsel ekonomik dalgalanmalarla mücadele ve vergi tahsilatının nispeten kolay olması gibi çeşitli nedenlerle vergi çerçevelerinde dolaylı vergilere öncelik vermektedir. Ancak bu bağımlılık, gelir dağılımındaki eşitsizliği daha da artırma eğilimindedir. Bu çalışmanın amacı, OECD, BM, IMF, Dünya Bankası, Türkiye Gelir İdaresi ve mevcut literatürden sentezlenen verilere dayalı nitel bir araştırma yöntemi olan belge analizi kullanarak Türkiye ve OECD ülkeleri genelinde dolaylı vergi bağımlılığını ve gelir eşitsizliğini araştırmaktır. Bulgular, Türkiye de dahil olmak üzere gelişmekte olan ekonomilerin, gelir eşitsizliğine doğrudan katkıda bulunan yüksek derecede dolaylı vergi gelirlerine bağımlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, gelirlerinin tamamını tüketime harcamak zorunda kalan düşük gelirli gruplar üzerindeki vergi yükünü orantısız bir şekilde artırarak vergi eşitliğini zayıflatmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları, alandaki mevcut literatürle uyumlu ve destekleyici niteliktedir. Dolaylı vergi bağımlılığının olumsuz sonuçlarını hafifletmek için, gelişmekte olan ülkelerin vergi yapıları içinde dolaylı ve doğrudan vergi gelirleri arasında dengeli bir dağılım sağlamaya özellikle gayret etmeleri önerilir.