Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


DILINDƏ İŞLƏNƏN ƏRƏB LEKSİK VAHİDLƏRİ BAXIMINDAN FÜZULİNİN AZƏRBAYCAN ƏDƏBİ DİL TARİXİNDƏKİ MÖVQEYİ
(Fuzuli's position in the history of Azerbaijani literary language in terms of Arabic lexical units used in his language )

Author : Salman SULEYMANOV    
Type :
Printing Year : 2021
Number : 20
Page : 113-117
    


Summary

Məqalədə göstərilir ki, əgər XVI əsr Azərbaycan ədəbi dili orta əsrlər ədəbi dilinin zirvə dövrüdürsə, Füzuli də bu dili bütün potensialını ortaya qoya bilən ən yüksək yaradıcılıq nümunəsidir. Füzuli əgər öz yaradıcılığında türk-Azərbaycan mənşəli leksik vahidlərin semantikasını nə qədər müvəffəqiyyətlə açmağa qadir olmuşdursa, eyni zamanda, dilində işlətdiyi ərəb mənşəli leksik vahidlərin semantik baxımından açılmasında və onların Azərbaycan ədəbi dili tərəfindən qəbul edilib vətəndaşlıq hüququ almalarında da bir o qədər müvəffəq olmuşdur. Məhz Füzuli sənətinin, Füzuli dilinin nəticəsində Azərbaycan ədəbi dili hələ XVI əsrdə daha çox kommunikativ xüsusiyyətlər qazanmağa nail olmuş, və Qərb türkcəsinin Şərq türkcəsi ilə yaxınlaşmasında mühüm rol oynamışdır. Belə ki, əgər üslubi baxımdan arxaikləşən söz müəyyən üslubla əlaqədar olaraq, həqiqətən də, birdəfəlik öz ömrünü başa vurursa, yəni o sözün semantik çaları müəyyən bir üslubun ömrü qədər olursa, əksinə, ilkin mənasından uzaqlaşan, başqa sözlə desək, ilkin mənası arxaikləşən söz yeni semantik çalarlar əldə etməklə ömrünü daha da uzadır. Bu mənada, maraqlıdır ki, bizim dil tariximizdə Füzuli kimi elə şairlər var ki, sözün əcnəbi dildəki ilkin semantik mənası onun dilində daha çox qorunub saxlanılır. Və bu, təbii ki, həmin sənətkarın istifadə etdiyi, müraciət etdiyi dilə nə dərəcədə bələd olması ilə bağlıdır. Bu mənada, Füzuli da belə sənətkarlardandır. Belə ki, biz, Füzulinin dilində elə ərəb leksik vahidləri ilə rastlaşırıq ki, onlar ərəb dilindəki ilkin semantik çalarlarını daha çox qoruyub saxlayırlar. Bu mənada, ədəbi dil tariximizdə bəlkə də Füzuli ilə müqayisə oluna bilinəcək ikinci sənətkar yoxdur.



Keywords
Füzuli yaradıcılığı, ərəbcə, leksik vahidlər, sözlər, “Leyli Məcnun”, üslub, kommunikativ xüsusiyyətlər

Abstract

The article shows that if the Azerbaijani literary language in the 16th century was the peak period of the medieval literary language, Fuzuli is the highest creative sample that has demonstrated all the potential of this language in his works. Fuzuli was able to successfully reveal the semantics of Turkish-Azerbaijani origin lexical units in his work, at the same time, he equally succeeded in discovering the semantics of Arabic origin lexical units of his language and their penetration into the Azerbaijani literary language. As a result of Fuzuli's art, Fuzuli's style, the Azerbaijani literary language obtained more communicative features in the 16th century, and played an essential role in the convergence of Western Turkic language with Eastern Turkic language. Thus, if a stylistically archaic word, in connection with a certain style, really ends its life once and for all, if the semantic meaning of that word is as long as the life of a certain style, on the contrary, an archaic word with its original meaning prolongs its life by acquiring new semantic shades. In this respect, it is interesting that in the history of our language there are poets like Fuzuli, whose original semantic meaning in a foreign language is more preserved in his language. And this, surely, depends on how familiar the poet is with the language he uses. In this sense, Fuzuli is one of such poets. Thus, we come across such Arabic lexical units in Fuzuli's language that they more retain their original semantic shades in Arabic. In this sense, there is no other poet in the history of our literary language who can be compared with Fuzuli.



Keywords
Fuzuli’s creativity, Arabic, lexical units, words, “Leyli Majnun”, style, communicative features

Advanced Search


Announcements


Address :Göztepe Mah., Beykoz, Istanbul/TURKEY
Telephone :+90 551 621 70 76 (Turkey) Fax :+90 216 606 32 75
Email :editor@euroasiajournal.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri