Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


TÜRK QƏHRƏMANLIQ DASTANLARINDA MÖCÜZƏVİ GÜC MOTİVİNİN EPİK SEMANTİKASI
(THE EPIC SEMANTICS OF MOTIV OF SUPERNATURAL POWER IN TURKISH HEROIC EPOS )

Author : Khalida Mete    
Type :
Printing Year : 2020
Number : 15
Page : 84-91
    


Summary

Türk dastanlarının ən ümdə xüsusiyyətlərindən biri onların mifoloji özəlliklərə sahib olmasıdır. Dastan qəhrəmanının izlənməsi zamanı bu özünü daha çox büruzə verir. Türk dastanlarının əksəriyyətində nəzir-niyazla, duayla, tanrıdan pay olaraq verilən və möcüzəvi şəkildə doğulan dastan qəhrəmanı ayla, illə deyil, günlərlə saatlarla böyüyür, sürətlə həddi-buluğa çatırlar. Bu uşaqlar böyüdükdə mütləq qeyri-adi istedada, cəngavərlik, bahadırlıq, xeyirxahlıq, əhdinə sadiqlik, ədalətlilik xüsusiyyətlərinə malik olub, vətən, yurd, sevgili, ailə və digər məqsədlər uğrunda mübarizələrə, sınaqlara məruz qalır, qəhrəmanlıqlar göstərirlər. Hələ dastanın giriş bölümündən başlayaraq sonsuz valideynlərə möcuzəvi şəkildə övlad verilməsi, bir içim sudan, su üzündə bir parça köpükdən, göydən düşmüş dolu dənəsindən, dərvişin, cadugərin, sehrkarın ağzının suyundan, bir yarpaqdan, bir çiçəyi, bir gülü iyləməkdən, bir almanı, bir narı, başqa bir meyvəni yeməkdən, bir nəfəsdən, bir quru kəllənin tozundan ananın hamilə qalması, vəqti-müəyyəndən sonra doğulan uşağın da əksərən fövqəladə xüsusiyyətlərə malik olması, qəhrəmanın ayla, illə deyil, günlə, saatla böyüməsi, qəhrəmanın ox atıb-qılınc çalıb, vəhşi heyvanlarla savaşıb ad alması, evlənəcəyi qız üçün buta sınaqlarına məruz qalması türk dastan qəhrəmanının ana bətninə düşdüyü andan etibarən fövqəladə güclərlə əlaqəsinin bariz nümunəsidir. Dastan boyu müxtəlif mübarizələrdə, sınaqlarda qələbə çalmaq, yerinə yetirilməsi ağır və təhlükəli olan imtahanlardan uğurla çıxmağın öhdəsindən ancaq möcüzəvi güclərə malik olan qəhrəman, alp, bahadır gələ bilər. Bu fövqəladə güc isə əsasən iki xüsusla bağlıdır: Qəhrəman özü tanrıdan gələn möcüzəvi güc sahibidir və qəhrəmana fövqəltəbii qüvvələr yardım edir. Araşdırmada türk dastan qəhrəmanının sınaqlardan keçərkən möcüzəvi güc nümayiş etdirməsi, fövqəladə bacarıqlarla düşmənə qalib gəlməsi, zəfər çalması sehrli gücə, qüvvəyə sahib olan yeraltı və yerüstü varlıqlarla döyüşlərdən, mübarizələrdən zəfərlə çıxmasının epik semantik xüsusiyyətləri tədqiqata cəlb edilmiş, türk dastan qəhrəmanlarının qeyri-adi xüsusiyyətləri, özəllikləri təsvir olunmuşdur. Tədqiqatda ilk dəfə dastan qəhrəmanının möcüzəvi güclərlə bağlılığını əks etdirən sınaq və onun formaları sistemləşdirilmişdir.



Keywords
türk, dastan, qəhrəman, möcüzəvi, güc

Abstract

One of the most important features of Turkish epics is that they have mythological features. This becomes more apparent when viewing the hero of the saga. In most Turkish epics, children born miraculously and accepted as gifts from God do not grow for months, and not for years, but for hours, and quickly reach their full age. As adults, these children are distinguished by their extraordinary talent, courage, kindness, devotion to the covenant, are tested for the sake of their homeland, their love, family and show heroism. From the very beginning of the epic, miraculously gifting infertile parents with a child; pregnancy of a mother from a sip of water, from part of the foam from the surface of the water, from part of the city falling from the sky, from the saliva of a dervish, a sorcerer and a witch, from one leaf, from the smell of one flower, from eating one apple, pomegranate or other fruit, from one breath, from the dust of a dry skull; possession of supernatural traits of a child born after some time; maturation of a child not months, years, but hours and days, the ability to use an arrow, a battle with wild animals and getting a name, subjecting the hero to various trials for the sake of his bride, is clear evidence of the hero’s connection with supernatural powers, from the moment the fetus enters the womb of the mother. Only a hero with supernatural powers can reach the end of the epic, win, having passed the most difficult and dangerous trials. This supernatural power is connected mainly by two questions: the hero himself is an endowed miraculous power from God, and supernatural powers help the hero. The study describes the unusual features of the heroes, studied the epic features of the hero’s use of miraculous power during trials, victories using superhuman abilities, victories in battles and battles with underground and terrestrial supernatural beings. For the first time in the study, the tests of the hero of the saga and its forms, which reflect the connection with magical powers, are systematized.



Keywords
Turkish, saga, hero, supernatural, power

Advanced Search


Announcements


    Ekim Sayısı

    Değerli Bilim İnsanları! Dergimizin Ekim sayısına makale yükleyebilirsiniz.



Address :Göztepe Mah., Beykoz, Istanbul/TURKEY
Telephone :+90 551 621 70 76 (Turkey) Fax :+90 216 606 32 75
Email :editor@euroasiajournal.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri